Unang Putok sa Panulukan ng Silencio at Sociego, Sta. Mesa

Unang Putok sa Panulukan ng Silencio at Sociego, Sta. Mesa
Simula ng Alitan ng mga Amerikano at Pilipino Bagama’t pormal na ipinagkaloob ng España ang Pilipinas sa Estados Unidos, ipinagpatuloy ni Aguinaldo ang pagtatatag ng pamahalaan. Noong Enero 23, 1899, pinasinayaan ang Unang Republika sa Malolos, Bulacan. Hindi kinilala ng mga Amerikano at iba pang dayuhang bansa ang pamahalaang ito. Subalit kinilala ito ng mga mamamayang Pilipino at itinaguyod ang kapangyarihan ng Republika ng Pilipinas sa pamumuno ni Aguinaldo bilang Pangulo.
Ang hindi pagkilala ng Estados Unidos sa Republika ng Pilipinas ang unang hudyat ng pagbabago sa pakikitungo ng mga Amerikano sa mga Pilipino. Napatunayan ng mga Pilipino na ang tunay na hangarin ng mga Amerikano ay sakupin ang Pilipinas. Noong gabi ng Pebrero 4, 1899, isang pangyayari ang tuluyang sumira sa relasyong Amerikano at Pilipino. Binaril at pinatay ng Amerikanong sundalo na si Private William Walter Grayson ang isa sa apat na Pilipinong sundalo na naglalakad sa Kalye Sociego, Sta. Mesa, Maynila.
Kinabukasan, nilusob ng mga Amerikano ang hukbo ng mga Pilipino. Hiniling ni Aguinaldo kay Heneral Elwell Otis na ipatigil ang barilan sapagkat may utos sa mga sundalong Amerikano na salakayin ang mga Pilipino. Walang nagawa si Aguinaldo kundi ang magdeklara ng pakikidigma at makipagpalitan ng putok laban sa mga Amerikano. Mula sa Malolos, sumugod ang mga pinunong Pilipino sa panulukan ng Silencio at Sociego, Sta. Mesa upang makipaglaban.
Ang sagupaan ay nakarating hanggang Ilog-Marikina at nabihag ng mga Amerikano pati ang mga karatig-bayan ng Pasig, Pateros, at Guadalupe. Lumaganap ang labanan ng mga Amerikano at Pilipino sa iba’t ibang panig ng bansa. Nagkaroon ng sagupaan sa labanan ng Maynila pahilaga patungong Malolos, ang kabisera ng Unang Republika ng Pilipinas. Nagpamalas ng buong kagitingan ang mga kawal na Pilipino ngunit wala rin silang nagawa sa marahas na pagsugod ng napakaraming sundalong Amerikano.
Nabihag ng mga Amerikano. ang Malolos sa pamumuno ni Heneral Arthur MacArthur. May mga labanang naganap sa Maynila na pinamumunuan ni Hen. Antonio Luna. Ngunit nabigo ang mga Pilipino sa pakikipaglaban sa mga Amerikano. Sa labanan sa Malolos noong Marso 31, 1899 bumagsak ang kabisera ng Unang Republika sa kamay ng mga Amerikano. Napilitang lumisan si Aguinaldo patungong San Fernando, Pampanga at dito inilipat ang kabisera ng Republika.