Compléter
Qadimgi Misr umumiy
O
?
zi
bilan
birga
huzurbaxsh
salqin
havo
va
mo
?
l
-
ko
?
l
hosilni
olib
keluvchi
sersuv
daryosi
viqor
bilan
oqadi
.
Ulug
?
vor
daryo
shimoli
-
sharqida
sivilizatsiya
vujudga
kelishi
uchun
zamin
yaratgan
.
Nil
ming
kilometr
uzunlikdagi
to
?
lib
oqadigan
katta
daryodir
.
Daryoning
quyi
qismi
km
dan
kilometrgacha
kenglikdagi
qora
tuproqli
serhosil
dalalardan
iborat
.
Vodiyliklar
yurtga
"
Qora
tuproq
"
yoki
"
Nil
in
?
omi
"
deb
nom
berishgan
.
Qadimgi
Misr
hunarmandlarining
dan
ziyod
kasb
-
korlari
bo
?
lgan
.
Misgarlar
eritib
,
undan
mehnat
qurollari
quyardi
.
Kulollar
loydan
turli
-
tuman
idish
-
tovoqlar
yasab
,
ularni
maxsus
xumdonda
pishirgan
.
Quruvchilar
saroylar
,
ibodatxonalar
va
uylar
bunyod
etgan
.
Oddiy
misrliklarning
uyi
loy
suvalgan
poyalaridan
,
zodagonlarning
uylari
esa
oftobda
quritilgan
xom
?
ishtdan
qurilgan
.
Fir
?
avnlarning
saroylari
va
ibodatxonalar
barpo
etilgan
.
Duradgorlar
deraza
va
eshiklar
yasard
i
Misrda
ikkita
podsho
hukmdorlik
qilgan
.
Bittasi
Quyi
(
)
Misrda
,
boshqasi
esa
Yuqori
(
)
Misrda
davlatni
boshqargan
.
Mil
.
avv
.
-
yilda
ikkala
davlat
o
?
rtasida
boshlangan
urushda
Yuqori
Misr
hukmdori
g
?
alaba
qozondi
.
U
birlashgan
mamlakatning
birinchi
hukmdori
?
fir
?
avni
bo
?
ldi
.
Yagona
va
birlashgan
davlat
uchun
yangi
poytaxt
bo
?
lmish
shahri
barpo
etildi
.
Misr
janubda
(
Shimoliy
Sudan
)
bilan
chegaradosh
bo
?
lgan
.
Misr
g
?
arbida
,
cho
?
lida
shu
nomdagi
mamlakat
joylashgandi
.
Sahro
aholisi
ko
?
chmanchi
chorvadorlar
bo
?
lgan
.
Quyi
Misrdagi
Memfis
shahri
orqali
o
?
tadigan
yo
?
l
yarimoroliga
olib
borgan
,
bu
yerda
esa
mis
qazib
olingan
.
Sinay
yarimorolidan
shimolroqda
,
uning
yonida
joylashgan
.
Bu
mamlakatlar
mis
va
temir
rudasiga
hamda
boshqa
foydali
qazilmalarga
boy
bo
?
lgan
.
Qadimgi
Misr
podsholigining
poytaxti
Memfisning
o
?
z
ma
?
budi
?
bo
?
lgan
.
Ma
?
bud
shunchalik
qudratliki
,
uni
asl
qiyofasida
ko
?
rishning
iloji
yo
?
q
.
Shuning
uchun
ham
Ptax
degan
ma
?
budning
Yer
yuzidagi
qiyofasi
bo
?
lib
,
u
peshanasi
va
belida
oq
qashqasi
bo
?
lgan
qora
?
kiz
timsolida
tasavvur
qilingan
.
ma
?
budi
Amon
-
Ra
fir
?
avnlarning
bosh
ilohi
va
homiysi
hisoblangan
.
Dastlab
ikkita
ma
?
bud
bo
?
lgan
:
Fiva
shahri
homiysi
va
Quyosh
ma
?
budi
Ra
,
so
?
ng
ikkalasi
yagona
ma
?
budga
birlashgan
.
?
Nil
ma
?
budi
,
Misrdagi
hayotning
birlamchi
manbai
va
posboni
,
yerosti
saltanati
ma
?
budi
hisoblangan
.
ma
?
budlar
va
odamlar
o
?
rtasida
vositachi
hisoblangan
.
Fir
?
avnlar
ma
?
budi
o
?
g
?
illaridir
,
hukmdorlar
hamma
ishni
o
?
zining
samoviy
otasi
amri
bilan
amalga
oshiradi
degan
qarash
mavjud
bo
?
lgan
.
Amon
-
Ra
ibodatxonasi
bo
?
lgan
.
va
O
?
rta
podsholiklar
davrida
misrliklar
barpo
etgan
ulkan
piramidalar
fir
?
avnlar
dafn
etiladigan
joy
?
maqbaralar
bo
?
lgan
.
Memfis
shahri
yaqinida
uch
fir
?
avn
?
Xufu
,
va
Menkauralar
uchun
bunyod
etilgan
piramidalar
eng
mashhur
inshootlardir
.
Eng
katta
piramida
Xufu
uchun
(
yunonlar
uni
deb
atashgan
)
mil
.
avv
.
2600
-
yil
atrofida
qurilgan
.
Uning
balandligi
metr
bo
?
lgan
.
Piramida
har
biri
tonnadan
og
?
irroq
bo
?
lgan
2
,
5
million
dona
tosh
bo
?
laklaridan
tashkil
topgan
.
Toshlar
shunchalik
tekis
qilib
kesilgan
va
taroshlanganki
,
ular
o
?
rtasidagi
yoriq
0
,
5
millimetrdan
oshmaydi
.
Piramida
ichida
dahliz
bilan
tutashtirilgan
bir
qancha
xonalar
mavjud
.
Ulardan
birida
fir
?
avnning
mumiyolangan
jasadi
solingan
?
sarkofag
joylashgan
.
Daxmalar
ichi
esa
va
qarg
?
ishlardan
iborat
bitiklar
bilan
qoplangan
,
ular
fir
?
avnni
himoya
qilishi
va
o
?
zga
hayotga
o
?
tayotganida
unga
yordam
berishi
kerak
bo
?
lgan
.
Piramidalarni
?
tanasi
sherniki
,
boshi
odamniki
bo
?
lgan
ulkan
haykal
qo
?
riqlaydi
.
"
Sahro
shohi
"
?
sfinks
haykali
toshdan
ishlangan
bo
?
lib
,
balandligi
20
metrga
teng
.
podsholik
davriga
kelib
misrliklar
piramidalar
qurmay
qo
?
yishadi
.
Fir
?
avnlarni
tog
?
lardagi
o
?
yilgan
tosh
maqbaralarga
dafn
etadigan
bo
?
lishadi
.
Eng
mashhur
maqbara
fir
?
avn
tegishli
bo
?
lgan
.
Maqbara
ichidagi
tasavvurga
sig
?
maydigan
boyliklar
bizgacha
yetib
kelgan
.
Qadimgi
misrliklar
yozuvi
insoniyatning
ilk
yozuvlaridan
biri
edi
.
Dastlab
har
bir
so
?
z
rasm
ko
?
rinishida
yozilgan
.
Yozuvdan
duolar
va
marosimlarni
yozib
borishda
foydalanilgan
,
shuning
uchun
ham
u
"
muqaddas
kalom
"
yoki
"
ma
?
budlar
kalomi
"
deb
nomlangan
.
Qadimgi
ularni
"
iyerogliflar
"
deyishgan
(
"
muqaddas
bitiklar
"
ma
?
nosini
anglatadi
)
.
Yozuvlar
maqbaralarning
devorlariga
va
ma
?
budlar
haykallariga
o
?
yib
yozilgan
.
Yozuv
uchun
tosh
va
sopoldan
ham
foydalanilgan
.
Misrliklar
alifbosi
iyeroglifdan
iborat
bo
?
lgan
.
Har
bir
so
?
z
o
?
zida
bir
qancha
ramzlar
va
timsollarni
ifoda
etgan
.
Iyerogliflarni
o
?
rganish
ancha
qiyin
ish
bo
?
lib
,
savod
chiqarish
ko
?
pchilikka
ham
nasib
etavermagan
.
Iyerogliflarni
qilqalam
bilan
papirusga
,
ya
?
ni
papirus
poyasidan
ishlangan
qog
?
ozga
yozishgan
.
Turli
rangdagi
mineral
bo
?
yoqlar
siyoh
vazifasini
o
?
tagan
.
Ta
?
lim
ola
yotganda
sopol
idishlar
parchasiga
yoki
yozishgan
.
Husnixat
san
?
atini
egallagan
kishilar
yuksak
savodxon
kishilar
sanalgan
,
ular
katta
imtiyozlarga
va
izzat
-
hurmatga
ega
bo
?
lgan
.
Taniqli
olimi
JakFransua
Shampolyon
-
yilda
jahonshumul
ahamiyatga
molik
kashfiyot
qildi
:
qadimiy
Misr
matnlarini
o
?
qishga
muvaffaq
bo
?
ldi
.
Bugungi
kunda
Rozett
bitiktoshi
Britaniya
muzeyida
saqlanmoqda
.
Yulduzlarni
kuzata
turib
,
misrliklar
yil
davomiyligini
kun
etib
aniq
belgiladi
,
birinchi
bo
?
lib
taqvim
tuzdi
,
365
kunni
esa
30
kundan
12
oyga
taqsimladi
,
ortib
qolgan
5
kunni
bayram
kunlari
sanab
,
hisobga
kiritmadi
.
Misrda
asosiy
o
?
lchov
birligi
"
tirsak
"
bo
?
lib
,
u
tirsakdan
barmoqlar
uchigacha
bo
?
lgan
uzunlikka
teng
edi
.
Qo
?
llar
uzunligi
turlicha
bo
?
lgani
sababli
"
podsho
tirsagi
"
degan
yagona
o
?
lchov
joriy
etilgan
,
u
52
,
5
santimetrga
teng
bo
?
lgan
.
|