Compléter
Islamaren sorrera eta bilakaera
*
*
Laburpena
euskaraz
*
*
VII
.
mendean
sortu
zen
penintsulan
,
klima
oso
eta
inguratutako
eskualdean
.
Han
tribu
bizi
ziren
,
botere
politiko
bateraturik
gabe
,
eta
askotan
elkarren
aurka
.
Arabiar
gehienak
ziren
,
eta
hiri
sakratutzat
zuten
.
Itsaso
inguruan
klimak
nekazaritza
baimentzen
zuen
,
eta
han
zeuden
eta
,
oso
garrantzitsuak
zirenak
,
karabanek
eta
luxuzko
produktuak
igarotzen
zituztelako
.
Mekako
zen
,
eta
berri
bat
iragartzen
hasi
zen
:
jainko
bakarra
zegoela
,
.
Mekako
merkatari
aberatsek
hartu
zuten
mezua
,
eta
Mahomak
ihes
egin
behar
izan
zuen
;
horri
esaten
zaio
eta
egutegi
islamiarraren
da
.
Medinan
bat
bildu
zuen
,
eta
zortzi
urte
geroago
konkistatu
zuen
.
Hortik
aurrera
,
islama
osora
zabaldu
zen
.
Mahomaren
predikuak
jasota
daude
.
Islamaren
sakratua
da
.
Horretan
zehaztuta
daude
musulman
guztiek
bete
behar
dituzten
funtsezko
eginbehar
hauek
:
·
.
Horren
arabera
,
musulmanek
honako
hau
adierazten
dute
:
da
bakarra
,
eta
da
haren
.
·
Egunean
aldiz
egitea
.
·
erromes
joatea
;
behin
,
gutxienez
.
·
hilabetean
egitea
.
·
ematea
,
pobreei
.
Horrez
gain
,
eguneroko
bizitzarako
hainbat
jasota
daude
Koranean
.
Adibidez
,
onartuta
dago
,
baina
debekatuta
dago
jatea
,
edatea
eta
zorizko
parte
hartzea
.
zen
agintari
gorena
.
Aginte
eta
zuen
,
buru
zen
,
egiten
zituen
,
eta
gorena
zen
.
hauek
izaten
zituen
laguntzaile
:
(
kontseilariak
ziren
)
;
(
Koraneko
legeen
araberako
aplikatzen
zuten
,
eta
haren
irakasten
zituzten
)
;
eta
(
gobernatzen
zituzten
)
.
laguntza
ere
izaten
zuen
.
Printzipeak
edo
nobleak
ziren
emirrak
,
sarritan
kalifaren
.
bateko
valia
izateaz
gainera
,
aginte
zuten
.
Gizartea
zen
:
hainbat
(
musulmanak
,
juduak
,
kristauak
)
eta
zeuden
(
berberak
,
arabiarrak
,
eslaviarrak
.
.
.
)
.
Hala
ere
,
gizarte
-
banaketa
irizpide
oinarritzen
zen
:
:
talde
txikia
baina
handikoa
;
gehienak
,
handiak
eta
lotura
zuten
.
:
merkatariak
,
lantegi
propioa
zuten
-
eta
landako
jabe
;
aberatsak
baina
politikatik
kanpo
.
arruntak
:
,
lantegi
esku
-
langileak
,
saltzaile
eta
mirabeak
;
bizi
-
baldintza
.
:
aitaren
edo
menpe
,
etxea
eta
seme
-
alabak
zaintzea
zuten
eginkizun
.
Koranaren
arabera
:
gizonak
emazte
izan
zitzakeen
,
eta
berdin
babestu
behar
zituen
.
:
batez
ere
semeentzat
bideratua
zen
.
Lurraldearen
zati
handi
bat
zen
,
eta
han
bizi
ziren
abeltzaintzan
aritzen
ziren
(
gameluak
,
,
ardiak
)
.
Ura
zegoen
lekuetan
,
nekazaritza
garatu
zuten
:
,
,
zerealak
,
eta
palmondoak
landatzen
zituzten
.
Ur
eskasia
zela
eta
,
-
sistema
konplexua
sortu
zuten
:
akueduktu
,
uharka
,
andel
eta
elikatzen
ziren
.
libreek
landetxeetako
eta
hirietako
inguruko
lurretan
lan
egiten
zuten
.
Ekoiztutako
produktuak
trukatze
n
:
materialak
(
larrua
,
,
ehunak
,
)
lantzeko
perfekzio
handia
lortu
zen
,
eta
produktuen
handitu
zen
urruneko
.
:
jarduera
ekonomiko
bihurtu
zen
;
merkatariek
artisauen
saldu
eta
baliozko
gaiak
(
,
zeta
,
,
perlak
)
erosi
zituzten
.
Merkataritza
-
:
karabana
handiak
eta
bideak
erabiltzen
zituzten
,
triangelu
formako
zituzten
itsasontziekin
.
:
urrezko
erabili
zuten
,
zilarrezko
eta
kobrezko
baino
balio
handiagokoa
.
Musulmanek
eta
Txinatik
ekarri
zituzten
,
bolbora
eta
(
iparrorratza
,
astrolabioa
)
.
berrikuntza
ugari
egin
zituzten
:
eta
ur
-
asmatu
,
ureztapen
-
sistema
berriak
zabaldu
eta
berriak
sartu
(
arroza
,
laranja
,
.
.
.
)
.
:
katalogoak
sortu
eta
eraiki
zituzten
Bagdaden
,
Kairon
,
Toledon
eta
.
:
erabilera
hedatu
,
asmatu
eta
aritmetika
zein
hobetu
zuten
.
:
kirurgia
eta
-
teknika
aurreratuak
garatu
zituzten
;
eta
Averroes
bezalako
ekarpen
handiak
egin
zituzten
.
:
azido
eta
nitrikoa
aurkitu
,
eta
alkohola
lehen
metodoak
garatu
zituzten
.
Islamaren
hedapenak
jatorri
eta
sinesmen
ezberdineko
pertsonak
elkartu
zituen
.
komunikazio
-
bihurtu
zen
,
hizkuntza
horretan
baitzegoen
.
Jakintza
eta
literatura
:
eta
Erromako
lanak
itzuli
zituzten
,
eta
bidaiei
,
geografiari
eta
historiari
buruzko
idatzi
zituzten
.
Nabarmendu
ziren
alegiak
eta
,
hala
nola
Mila
eta
bat
gau
.
:
Bagdad
,
eta
Kairoko
bildu
zen
jakintza
.
:
Material
xumeekin
(
,
igeltsua
.
.
.
)
meskitak
,
eta
madrasak
eraiki
zituzten
.
Baliabide
arkitektoniko
ugari
erabili
zituzten
:
zutabeak
,
,
gangak
eta
estalkiak
.
Dekorazioa
:
Motibo
,
begetalak
eta
idazkunak
erabiltzen
zituzten
;
saretak
,
beirateak
eta
lauzak
argi
-
ilunak
sortzeko
.
elementu
estetiko
gisa
baliatzen
zen
.
Arte
:
,
beira
esmalteztatua
,
bolia
eta
garapen
handia
izan
zuten
.
|
Fill in the missing words in this quiz concerning the Anatomy page of the website. You should read through the passage provided, and click the word you think fits from the list at the side. If you ...
Complete the lyrics of the song with the words that appear on the right side