1
britan
tabiiy
ruhiy
19
Idealizmning
moddiy
17
tabiatshunoslik
fransuz
Materializm
(
lot
.
materialis
?
)
?
falsafadagi
asosiy
oqimlardan
biri
;
moddiy
,
,
jismoniy
olamning
obyektiv
ravishda
,
ya
?
ni
uning
iroda
,
ruh
,
ongga
bog
?
liq
bo
?
lmagan
holda
mavjudligini
va
ularga
nisbatan
birlamchiligini
ta
?
kidlashga
asoslangan
falsafiy
ta
?
limot
.
muqobili
.
Materializm
hodisalar
va
qadriyatlarning
mustaqil
mavjudligini
inkor
etadi
va
ularni
olamning
birlamchi
bo
?
lgan
moddiy
asosi
rivojining
oliy
darajasida
vujudga
keladigan
xossa
va
munosabatlari
tarzida
talqin
qiladi
.
Materializmning
gno
-
seologik
(
bilishdagi
)
ildizini
amaliyot
,
insonning
voqelikni
o
?
zgartirishga
qaratilgan
olamshumul
tarixiy
tajribasi
tashkil
etadi
.
Materializmga
fanlari
,
texnikaga
alohida
e
?
tibor
bilan
qarash
xosdir
.
Materializm
Ma
?
rifatchiligi
davrida
(
J
.
Lametri
,
P
.
Golbax
,
D
.
Didro
va
boshqalar
)
ravnaq
topdi
,
ammo
,
Yevropa
falsafiy
fikriga
hal
qiluvchi
darajada
ta
?
sir
etish
mavkeiga
-
asrdagina
(
K
.
Marks
,
F
.
Engels
,
L
.
Feyerbax
va
boshqalar
)
erishdi
.
2
sotsializmning
1844
1855
Marks
falsafa
Kapital
Karl
proletariat
Kommunistik
1848
Engels
-
yilda
Parijda
bilan
uchrashib
,
u
bilan
mustahkam
do
?
stlik
va
ilmiy
hamkorlik
o
?
rnatdi
.
Ular
birgalikda
ilmiy
asoslarini
ishlab
chiqdilar
va
tarixiy
materializm
nazariyasini
ilgari
surdilar
.
-
yilda
Engels
va
Marks
"
Manifest
"
ni
yozib
,
unda
sinfiy
kurash
va
diktaturasi
g
?
oyalarini
ilgari
surdilar
.
Keyinchalik
Engels
"
"
asarini
nashrga
tayyorlashda
Marksga
yordam
berdi
va
uning
vafotidan
keyin
ushbu
asarning
ikkinchi
va
uchinchi
jildlarini
tahrir
qildi
.
3
1838
1845
biznes
Bremen
savdo
sanoatchi
Hegel
Manchester
Friedrich
Engels
1820
-
yil
28
-
noyabrda
Germaniyaning
shahrida
(
hozirgi
Wuppertal
)
boy
oilasida
tug
?
ilgan
.
Uning
otasi
yirik
to
?
qimachilik
fabrikasining
egasi
bo
?
lib
,
o
?
g
?
lining
bilan
shug
?
ullanishini
istagan
.
Ammo
Engels
yoshligidan
ijtimoiy
tengsizlik
va
ishchilar
sinfining
qiyinchiliklari
bilan
qiziqqan
.
Engels
maktabni
tugatmasdan
bilan
shug
?
ullanish
uchun
otasining
fabrikasiga
yuborilgan
,
biroq
u
o
?
z
bilimini
mustaqil
ravishda
oshirib
,
falsafa
va
iqtisodiyot
bilan
qiziqa
boshlagan
.
-
yilda
Bremen
shahrida
savdo
sohasida
ishlash
bilan
birga
nemis
faylasufi
G
.
V
.
F
.
ta
?
limotini
o
?
rgangan
va
radikal
demokratik
qarashlarga
ega
bo
?
la
boshlagan
.
1842
-
yilda
Engels
Angliyaga
borib
,
otasining
shahridagi
fabrikasida
ishladi
.
U
yerda
sanoat
inqilobi
sharoitida
ishchilar
sinfining
og
?
ir
hayotini
o
?
z
ko
?
zi
bilan
ko
?
rdi
va
bu
unga
sotsialistik
g
?
oyalarga
chuqurroq
qiziqish
uyg
?
otdi
.
-
yilda
"
Angliyada
ishchilar
sinfining
ahvoli
"
asarini
yozib
,
sanoat
kapitalizmi
ostidagi
mehnatkashlarning
ayanchli
ahvolini
tasvirlab
berdi
.
4
kapitalistik
kommunizm
Xitoy
SSSR
Buyuk
bir
Britaniyada
1991
tarqalib
Karl
Marks
,
Fridrix
Engels
va
Vladimir
Leninning
haqidagi
g
?
oyalari
reallikdan
uzoq
ekani
allaqachon
isbotini
topib
bo
?
lgan
.
Kommunizm
bayroqdori
va
uning
butun
dunyo
bo
?
ylab
tarqatuvchisi
bo
?
lgan
davlat
?
allaqachon
tarqalib
ketdi
.
hali
ham
kommunistik
mafkuraga
ega
bo
?
lsa
-
da
,
iqtisodda
to
?
la
bozor
qonunlarini
joriy
etgan
.
Marksning
umumiy
mulkka
ega
jamiyat
g
?
oyasi
utopik
sotsializmning
bir
ko
?
rinishi
edi
,
xolos
.
Hozirda
Karl
Marks
qabri
joylashgan
va
har
yili
minglab
marksist
va
kommunistlar
uni
ziyorat
qiladi
.
-
yilgacha
Sovet
davlati
Britaniyaga
faylasufning
qabrini
obod
saqlab
turish
uchun
pul
to
?
lab
kelgan
.
Ammo
ittifoq
ketgach
,
bunga
hech
kim
e
?
tibor
bermay
qo
?
ydi
.
Shunday
qilib
,
Karl
Marks
va
Fridrix
Engelsning
g
?
oyalari
insoniyatning
asrlik
kurashiga
sabab
bo
?
ldi
va
oxir
-
oqibat
o
?
zining
puch
ekanini
ko
?
rsatdi
.
Biroq
ushbu
g
?
oya
sabab
millionlab
insonlar
halok
bo
?
ldi
va
ko
?
plab
mamlakatlar
taraqqiyotda
orqada
qolib
ketdi
.
5
Marksning
senzura
1878
sotsialistik
Vladimir
Lenin
oktabr
40
g
?
oyalari
tez
orada
ovoza
bo
?
ladi
,
chunki
bu
davrda
Yevropa
qurollanish
poygasiga
tortilgan
,
aholi
,
ayniqsa
ishchilar
daromadi
juda
past
edi
.
Sanoat
monopollar
(
Rokfeller
,
Rotshild
,
Karnegi
,
Krupp
)
qo
?
lida
bo
?
lib
,
hukumat
ularni
ularni
qo
?
llab
-
quvvatlar
,
monopollar
esa
ishchilariga
arzimagan
maosh
to
?
lardi
.
Ushbu
vaziyatda
Marksning
g
?
oyalari
minglab
tarafdorlarga
ega
bo
?
ladi
.
Ulardan
biri
edi
.
Ammo
Marksning
tiriklik
davrida
kapitalistik
tuzum
hali
ancha
kuchli
edi
va
shu
bois
Marks
o
?
zi
orzu
qilgan
inqilobni
ko
?
ra
olmaydi
.
Karl
Marks
-
yil
vafot
etadi
.
Uning
mashhurligi
esa
vafotidan
deyarli
yil
o
?
tib
boshlanadi
.
1917
-
yil
Rossiyadagi
inqilobidan
so
?
ng
Marks
g
?
oyalari
asosida
yangi
jamiyat
qurishni
niyat
qilgan
Vladimir
Lenin
mamlakatda
Karl
Marks
nomini
ulug
?
lash
kampaniyasini
boshlaydi
.
U
oktabr
inqilobini
Marks
aytgan
kommunistik
inqilob
ekanini
ta
?
kidlaydi
.
SSSRning
har
bir
aholi
punktlarida
Karl
Marks
nomidagi
maktablar
,
oliygohlar
,
kutubxonalar
,
joy
nomlari
va
ko
?
chalar
paydo
bo
?
ladi
.
Maktab
darsliklariga
faylasufning
"
Kapital
"
asari
va
Fridrix
Engels
bilan
yozishmalari
kiritiladi
.
SSSR
Karl
Marks
va
Fridrix
Engelsning
xususiy
mulkchilik
bo
?
lmagan
jamiyatini
qurishga
bel
bog
?
laydi
.
Biroq
Lenin
Marks
g
?
oyalaridan
farqli
ravishda
inqilobga
ishchilardan
tashqari
dehqon
va
askarlarni
ham
jalb
qiladi
va
davlatda
"
Ishchi
,
dehqon
va
askar
ittifoqi
"
kengashlarini
tashkil
qiladi
.
Qolaversa
,
sovetlar
Marks
g
?
oyalariga
va
qatag
?
on
siyosatini
ham
qo
?
shad
i
6
Prussiya
Belgiya
Hayne
Bryussel
Haynrix
proletar
Londonda
sinfiy
Fransiyaga
ko
?
chib
kelgan
Marks
bu
yerda
hamyurti
,
adabiy
do
?
stiga
aylangan
faylasuf
Fridrix
Engels
va
shoir
bilan
tanishadi
.
Marks
fransuzlarning
radikal
islohotchilar
guruhida
harakat
qila
boshlaydi
.
Biroq
hukumati
Marksni
Fransiyada
ham
tinch
qo
?
ymaydi
va
uni
bu
yerni
ham
tark
etishga
majbur
qiladi
.
Faylasuf
1845
-
yili
Belgiyaning
shahriga
ko
?
chib
o
?
tadi
.
Shu
yerda
u
Engels
bilan
birga
kommunistlarning
"
Adolatlilar
ittifoqi
"
tashkilotiga
a
?
zo
bo
?
ladi
.
Tashkilotning
so
?
rovi
bilan
Karl
Marks
va
Fridrix
Engels
hammualliflikda
"
Kommunistik
partiya
manifesti
"
ni
yozadi
.
Manifestga
ko
?
ra
,
butun
tarix
kurashlardan
iborat
bo
?
lib
,
yaqinlashib
kelayotgan
(
maosh
evaziga
ishlovchi
o
?
rta
va
quyi
qatlam
)
inqilobi
kapitalizmni
butunlay
yo
?
q
qiladi
va
mehnatkashlarni
dunyoning
yangi
hukmron
sinfiga
aylantiradi
.
Manifest
bir
necha
ming
nusxada
chop
etiladi
.
1848
-
yil
butun
Yevropa
bo
?
ylab
inqiloblar
(
proletar
inqilobi
emas
)
boshlangach
,
hukumatining
qistovi
bilan
Marks
yana
Parijga
keladi
va
u
yerdan
vataniga
qaytadi
.
Engels
bilan
qisqa
muddat
"
Yangi
Reyn
gazetasi
"
ni
yuritgan
Marks
endi
Angliyaga
,
Londonga
yo
?
l
oladi
va
umrining
oxirigacha
shu
yerda
yashaydi
.
Aynan
Buyuk
Britaniyada
Karl
Marks
kommunistik
va
kapitalistik
jamiyat
kurashi
haqidagi
fikrlari
bayon
qilingan
ko
?
p
jildlik
mashhur
"
Kapital
"
asarini
yozadi
.
|
Fill in the blanks to complete the Preamble.
Complete the lyrics of the song with the words that appear on the right side